TESK Yönetim Kurulu Üyesi ve Malatya ESOB Başkanı Şevket Keskin, 6 Şubat depremlerinin ardından üç yıldır ekonomik zorluklarla mücadele eden esnafın sorunlarını ve çözüm önerilerini içeren raporu Malatya'ya ziyarette bulunan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’a sundu.
Başkan Şevket Keskin, 6 Şubat felaketinin üzerinden geçen yaklaşık üç yıla rağmen Malatya esnafının sermayesini yitirdiğini ve artan mali yükler altında ezildiğini belirterek; “6 Şubat depremlerinin üzerinden geçen yaklaşık üç yıla rağmen, Malatya ticari hayatının bel kemiği olan esnaf ve sanatkârlarımız halen "hayatta kalma" mücadelesi vermektedir. Şehrin sosyal dokusunun ve ekonomisinin yeniden inşası, ancak küçük işletmelerin ayağa kaldırılmasıyla mümkündür.” ifadelerin kaydetti.
Keskin, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'a sunduğu raporun içeriğini kamuoyuyla paylaştı.
1. Finansal Destek ve Vergi Muafiyeti
Keskin, Malatya esnafının İstanbul veya Ankara’daki bir işletme ile aynı vergi ve prim yükümlülüğüne tabi tutulmaması gerektiğini savunarak; deprem bölgesine özel düşük vergi oranları uygulanmasını istedi. Konteynerden kalıcı iş yerine geçecek esnafa stok yenileme için uzun vadeli, faizsiz kredi ve geri ödemesiz hibeler verilmesi gerektiğini kaydeden Keskin, “Halen konteyner iş yerlerinde faaliyet gösteren binlerce esnafımıza; yeni kalıcı işyerlerine taşınırken stoklarını yenileyebilmeleri için uzun vadeli, faizsiz kredi ve geri ödemesiz hibeler sağlanmalıdır” talebinde bulundu.
2. Şoför Esnafının Talepleri ve Plaka Güvencesi
Ulaşım sektöründeki krizin aşılması için ÖTV’siz ticari araç alım hakkının geri verilmesini isteyen Keskin, mülkiyet hakları konusunda şu ifadeleri kullandı: "Belediye encümen kararlarıyla 'süresiz' alınan M, T ve S plakaların mülkiyet hakkı, Sayıştay raporları bahane edilerek gasp edilmemelidir. Mevcut plakalara 'SÜRESİZ' ibaresi eklenerek yasal güvence altına alınmalı ve mülkiyet yasası bu doğrultuda güncellenmelidir."
3. Zayi Mallar ve Yerinde Dönüşüm Desteği
Depremde yok olan hammadde ve stokların (zayi mallar) tazmini için ödeme takvimi açıklanmasını isteyen Keskin, artan inşaat maliyetleri karşısında yerinde dönüşüm desteğinin en az 3.000.000 TL’ye çıkarılmasını talep etti. Ayrıca, TOKİ ve Emlak Konut projelerinde kullanılan mobilya, kapı ve pencere gibi malzemelerin Malatya esnafından temin edilmesinin zorunlu tutulması gerektiğini vurguladı.
4. Sosyal Güvenlik ve Prim Eşitliği
Esnafın emekliliği için gereken 9.000 prim gününün, verilen söz doğrultusunda acilen 7.200 güne düşürülerek SSK’lılarla eşitlenmesini isteyen Keskin, vergi kaydı olup Bağ-Kur kaydı açılmamış esnafa "ihya" (geriye dönük borçlanma) hakkı verilmesini istedi.
5. Haksız Rekabet ve Perakende Yasası
Zincir marketlerin ve AVM’lerin baskısı altındaki esnafı korumak amacıyla, çalışma gün ve saatlerini düzenleyecek olan Perakende Yasası’nın vakit kaybetmeden hayata geçirilmesi gerektiği belirtilen raporda, “Esnafımızı zincir marketlerin ve AVM’lerin haksız rekabetine karşı koruyacak, çalışma gün ve saatlerini düzenleyecek Perakende Yasası vakit kaybetmeden hayata geçirilmelidir. Basit Usulde Vergilendirme: 2026 itibarıyla 30 büyükşehirde basit usulden gerçek usule geçiş kararı (10380 sayılı Karar), Malatya gibi yıkılmış bir şehirde esnafın fişini çekmek demektir. Bu düzenleme deprem bölgesi için en az 3 yıl ertelenmelidir.” ifadeleri kaydedildi.
6. KOSGEB Desteklerinin Kapsamı
KOSGEB hibe ve kredilerinin sektör ayrımı gözetmeksizin tüm meslek kollarına açılmasını talep eden Keskin, deprem sonrası sağlanan kredilerin geri ödeme sürelerinin en az 1 yıl daha uzatılması gerektiğini bildirdi. Keskin, “Tüm meslek kollarındaki esnaf ve sanatkârların KOSGEB’in hibe ve faizsiz kredi paketlerine erişimi, sektör kısıtlaması olmadan sağlanmalıdır. Deprem sonrası esnaf ve sanatkârımıza sağlanan ve geri ödeme dönemine girilen KOSGEB Kredilerinin geri ödeme süresi en az 1 yıl uzatılmalıdır.” taleplerinde bulundu.
7. Yeni Sanayi Sitesi ve Modern Kampüs Modeli
Sanayi esnafının geleceği için TOKİ marifetiyle teknolojik standartlara uygun iş yerleri inşa edilmesini isteyen Keskin; yeni sanayi sitesinin çıraklık eğitim merkezleri, sosyal tesisler ve spor alanlarıyla yaşayan bir kampüs olarak tasarlanması gerektiğini paylaştı. Keskin, “Malatya'da ekonomik döngünün kalbi olan sanayi esnafı için TOKİ eliyle, güncel teknolojik standartlara uygun, geniş kapasiteli ve modern iş yerleri inşa edilmelidir. Yeni sanayi sitesi alanı sadece üretim yapılan bir yer değil; içinde çıraklık eğitim merkezleri, sosyal tesisler, spor alanları ve kültürel merkezlerin bulunduğu yaşayan bir kampüs olarak tasarlanmalıdır. Mevcut Küçük Sanayi Siteleri yerinde dönüştürülürken imar durumları korunmalı ve burada yıllardır kiracı olan esnafa öncelikli olarak iş yeri sahibi olma imkanı tanınmalıdır.” ifadelerini kaydetti.
